okladka2016

Tytuł: Student niepełnosprawny. Szkice i rozprawy.


Wolumin: 16(9)2016
Rok: 2016
Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczo‐Humanistycznego w Siedlcach
Redakcja naukowa: Tamara Zacharuk

PL ISSN: 1689‐6416

Redakcja czasopisma "Student niepełnosprawny. Szkice i rozprawy" informuje, iż wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa.

 
Student Niepełnosprawny. Szkice i rozprawy (.pdf - wersja online)

Czasopisma w wersji online i ich zawartość, łącznie z abstraktami są chronione prawem autorskim i podlegają każdemu odnośnemu prawu autorskiemu, ochronie baz danych.

I. Z teorii pedagogiki integracyjnej

Alicja Antas-Jaszczuk

 

    Preventive actions in educational work found in Polish system of education

Streszczenie: reventive action plays a significant role when referred to children and youth while growing or becoming mature. It is a phase when there can be found intensive personality changes. It is also a moment in growing up susceptible to disruptions and taking up risky actions. That means that leading a child towards maturity is both educating as well as a preventive action. School has always been an important, initially even the only place where preventive programs were implemented. During the last few years there has been observed in Polish system of education intensity of actions in the area of preventive programs. Its key aspects concern above all: studies over the efficiency of preventive programs, local and school preventive strategies, diagnosis of the problems conditions and the basis towards further preventive actions, constructing School Preventive Programs, place and role for the teacher in school preventive actions and finally evaluation of these acts

15

Mirosław Z. Babiar,z Ewa M. Szumilas, Barbara Skałbania

 

  Dylematy edukacji uczniów sześcioletnich w warunkach szkoły ogólnodostępnej. Analiza obszarów problemowych w kontekście edukacji włączającej

Streszczenie: Autorzy artykułu podjęli próbę znalezienia odpowiedzi na pytanie: Czy dziecko rozpoczynające naukę w szkole jest dojrzałe do roli ucznia? Zagadnienie to jest trudne m.in. z uwagi na indywidualne tempo rozwoju jednostki oraz występowanie w nim różnic indywidulanych, a przejście dziecka od edukacji przedszkolnej do edukacji szkolnej jest procesem długofalowym. Kontekstowe tło rozważań obejmuje kierunki rozwoju integralnej edukacji, analizę potrzeb dziecka sześcioletniego oraz przegląd analiz wyników badań naukowych. Jest to zamysł celowy stwarzający pole dla refleksji nad praktyką edukacyjną.

27 

Mariusz Dobijański

 

  Włącza(nie) społeczne dzieci i młodzieży nieprzystosowanej społecznie. Resocjalizacja w warunkach instytucjonalnych

Streszczenie: Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie czytelnikowi historii kształtowania się instytucjonalnej resocjalizacji, w tym resocjalizacji nieletnich. W artykule omó- wione zostały najważniejsze założenia poszczególnych systemów resocjalizacji stanowią- cych podstawę ich oddziaływań. Przedstawiono współczesne przyczyny wpływające na kształt i strukturę systemu resocjalizacji nieletnich oraz formułowane przez społeczeństwo oczekiwania stawiane placówkom odpowiadającym za resocjalizację nieletnich. Podsumowanie artykułu stanowi omówienie warunków i cech świadczących o totalności instytucji resocjalizacyjnych, mających w konsekwencji wpływ na efektywność resocjalizacji nieletnich, oraz wskazania praktyczne mogące ograniczyć wpływ barier instytucjonalnych na jakość procesu włączania nieletnich zagrożonych bądź niedostoswanych społecznie do funkcjonowania w społeczeństwie

 41

Elżbieta Gaweł-Luty

 

  Społeczne postawy wobec szkół integracyjnych

Streszczenie: Artykuł przedstawia teoretyczne odniesienia związane z integracją osób niepełnosprawnych. W szczególności koncentruje się na samym pojęciu integracja, prawach osób niepełnosprawnych oraz integracji w edukacji. Przytoczono również wyniki badań pilotażowych, które potwierdzają fakt, że klasy integracyjne spełniają swoje funkcje, a mianowicie dają szansę pełnego rozwoju uczniom niepełnosprawnym oraz możliwość nawią- zywania przez nich właściwych relacji społecznych ze zdrowymi rówieśnikami. Autorka zaproponowała również, by potraktować społeczeństwo jako całość, bez podziału na zdrowych i chorych, co spowoduje, iż zniknie wiele barier utrudniających traktowanie wszystkich ludzi jako pełnoprawnych członków tej samej społeczności.

 61

Leszek Ploch

 

  Dimensions of the voluntary service of disabled students in the social environment

Streszczenie: WThe notion of student voluntary service involves charitable activity for those needing performed by all volunteers interested in it, including disabled students. This paper focuses on participation in the voluntary service of this group of students and the level of their commitment on an everyday basis. The disabled students who regularly perform their daily charitable activity are aware that their contribution to the environment is voluntary, selfless, useful, permanent and internally deliberate. The paper presents the author's findings concerning the participation of both able-bodied and disabled volunteer students in activities for those in need. The obtained findings provide the basis for the conviction that in most cases disabled students through participation in student voluntary service gain personal satisfaction, better results in social re-adaptation, and the quality of their activities is not at all different from the quality of able-bodied students' work.

 77

Elena Zheleva

 

  Methodology of the training in health care system for preparation of the future medical professionals to work with children and adults with special needs

Streszczenie: Children and adults with special needs are members of our society and take their place in it. They develop themselves and live among us. Share their lives with friends, neighbors and relatives. The methodology of training in health care aims to reveal and outline the system of training of future medical specialists to work with children and adults with special needs in the high school. The study presents the process and the conditions under which the methodology is a factor in the system of training of the specialists to work with these individuals. Presented "Individual healthcare plan" contains valuable information for needy children and adults with special needs care.

 97

Okasana Anisimova

 

  Особенности проявления социальной адаптации у одаренных школьников

Streszczenie: The article discusses the theoretical views and empirical evidence about the features of social adaptation of gifted students. Describes the indicators of mental development of gifted students and their level of social adaptation. The article also discusses the features of smart indicators for gifted children with reference to gender peculiarities.

 109

II. Doświadczenia w zakresie edukacji integracyjnej w Europie i na świecie

Katarzyna Marciniak-Paprocka

 
  Kształcenie osób niepełnosprawnych we Włoszech

Streszczenie: Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie integracyjnego modelu kształcenia osób niepełnosprawnych we Włoszech. Jest on określany mianem pełnej integracji. Podejmowane przez włoski rząd działania zostały uregulowane w ustawie nr 517. Centrum szkoły i kształcenia jedt każdy uczeń, bez względu na posiadane przez niego umiejętności. Można z całą pewnością stwierdzić, że model pełnej integracji realizowany we Włoszech jest bardzo bliski włączeniu społecznemu – włączeniu dzieci niepełnosprawnych w edukację masową

 119

III. Z praktyki integracyjnej: terapia, gra, zabawa

Mikołaj Bieluga

 
  Edukacja plastyczna jako element inkluzji społecznej

Streszczenie: W artykule zaprezentowano własne doświadczenia z dziedziny edukacji artystycznej. Praca stanowi próbę diagnozy obecnego stanu szkolnictwa powszechnego w zakresie sztuk plastycznych. Autor podaje przykłady wykorzystania plastyki między innymi w inkluzji osób niepełnosprawnych.

 133

Beata Bocian-Waszkiewicz

 
  Socjoterapia jako metoda pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Streszczenie: Socjoterapia należy do metod pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Polega na korygowaniu zaburzeń zachowania i wybranych zaburzeń emocjonalnych. W trakcie zajęć tworzy się sytuacje, w których uczestnicy mają zmienić swoje zachowanie, odreagować negatywne emocje oraz skorygować własne sądy o rzeczywistości.

 145

Małgorzata Bednarczyk

 
  Dogoterapia jako forma rehabilitacji osób niepełnosprawnych

Streszczenie: Dogoterapia to jedna z form ćwiczeń leczniczych. Jest również przykładem na wykorzystanie naturalnych metod w leczeniu niepełnosprawności zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Artykuł podejmuje zagadnienie zastosowania psów w terapii osób z niepełnosprawnością. Autorka wskazuje główne obszary wykorzystania tych zwierząt w rehabilitacji, analizując dostępną na ten temat literaturę naukową i wyniki badań naukowych

 167

Beata Boczukowa

 
  Metody zapobiegania procesom uwsteczniającym – pomiędzy andragogiką rewalidacyjną a gerontogogiką

Streszczenie: W niniejszym opracowaniu autorka starała się wykazać, że metody zapobiegania procesom uwsteczniającym mają istotne znaczenie dla prawidłowego przebiegu procesu edukacji i jego wyników, jak również przygotowania człowieka do okresu starości, radzenia sobie w życiu, wykonywania zawodu, uczestnictwa w kulturze, życiu rodzinnym i społecznym. Uzasadniono szczególny wpływ tych metod na życie ludzi niepełnosprawnych, pozbawionych przez los możliwości pełnowartościowej egzystencji i wynikające z niepełnosprawności trudności życiowe. Podkreślono też szczególną rolę profilaktyki i edukacji ustawicznej w przygotowaniu człowieka do starości. W celu przeprowadzenia badań wykorzystano metody badań andragogiki rewalidacyjnej: metodę sondażu diagnostycznego i metodę monografii andragogicznej. Przedmiotem badań tej subdyscypliny andragogicznej jest system kształcenia dorosłych niepełnosprawnych, jego przydatność do integracji celów, treści, form i metod edukacji osób niepełnosprawnych. Ponieważ problematyka badawcza dotyczy także okresu późnej dorosłości, wykorzystano elementy gerontogogiki jako nauki o wychowaniu, kształceniu, samowychowaniu i samokształceniu ludzi starszych. Przeprowadzone badania pozwoliły wysnuć wniosek o potrzebie głębszego zrozumienia, racjonalnego zaspokajania potrzeb edukacyjnych niepełnosprawnych, co w konsekwencji prowadzi do ich usamodzielnienia, godnego życia i pracy

 179

Mariusz Dobijański

 
  Rola diagnozy w procesie planowania postępowania włączającego młodzież niedostosowaną społecznie do uczestnictwa i partycypacji społecznej. Cele i zadania zespołu diagnostycznego w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Jaworku

Streszczenie: Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie czytelnikowi modelu diagnozy stosowanej wobec chłopców niedostoswanych społecznie, wobec których na mocy wyroku sądu dla nieletnich zastosowano środek wychowawczy w postaci umieszczenia w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym. MOW w Jaworku to jedna z dziewięćdziesięciu pięciu placówek tego typu w Polsce, w której wykorzystywany jest autorski model diagnozy opartej na trzyetapowym postępowaniu diagnostycznym. Jego istotą jest zaprojektowanie właściwego ze względu na indywidualne potrzeby każdego z wychowanków procesu resocjalizacyjnego opartego na działaniach edukacyjnych (reedukacji i rewalidacji) oraz działaniach wychowawczych (kształtowanie nawyków przestrzegania norm i zasad społecznych w oparciu o uniwersalne wartości moralne i etyczne), przygotowujących młodzież do pełnego udziału w społeczeństwie (inkluzji społecznej).

 193

Hanna Dłutowska-Osik, Agnieszka Lipowska-Kuźba

 
  Dziecko niepełnosprawne wśród nas

Streszczenie: Artykuł przybliża próby przezwyciężenia trudności w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi i nawiązuje do edukacji włączającej. Zaprezentowano krótkie badania własne, których celem jest próba ustalenia, jacy nauczyciele osiągają sukcesy w nauczaniu dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Praca zawiera także scenariusze zajęć terapeutycznych. Wciąż aktualny jest problem efektywności pracy szkolnej. Znając jego zło- żoność można mówić o kompetencjach nauczyciela. Jest to specjalista rozumiejący, znają- cy potrzeby swoich wychowanków, wykazujący dużo inwencji twórczej, kreatywności, potrafiący wykorzystać swoje zdolności w pracy zawodowej – na zajęciach, czyniąc je bardzo zajmującymi, interesującymi. Kompetentny nauczyciel wykazuje się prawidłowym przygotowaniem metodycznym i merytorycznym, jest zawsze starannie przygotowany do zajęć, potrafi dobierać metody i środki dydaktyczne, a także prawidłowo przeprowadza zajęcia, aktywizując wszystkich uczniów, przy tym umiejętnie realizuje zamierzone cele lekcji. Ma właściwy stosunek do uczniów: jest życzliwy, troskliwy, wykazuje się umiejętnością nawiązywania kontaktów z innymi oraz talentem pedagogicznym i wysoką kulturą osobistą. Wymienione cechy pozwalają na stworzenie odpowiedniej atmosfery pracy z dziećmi, w tym z dziećmi niepełnosprawnymi. Współczesnym zadaniem szkoły, przedszkola, jest zapewnienie wykształcenia każdemu dziecku, bez względu na jego stan zdrowia. Do niedawna dzieci chore, z upośledzeniem były zwalniane z obowiązku nauczania lub kierowane do domu opieki społecznej albo pozostawały w domu pod opieką rodziców.

 207

Ewa Jówko

 
  Uczeń zdolny w kulturze szkoły

Streszczenie: Tematem artykułu jest problematyka dotycząca ucznia szczególnie uzdolnionego i jego funkcjonowania w kulturze szkoły. Autorka ukazuje występujące trudności edukacyjne uczniów zdolnych w kontekście trzech podstawowych aspektów kultury szkoły: kultury organizacyjnej, relacji interpersonalnych oraz kultury osobowej i osobistej uczniów i nauczycieli

 225

Magda Lejzerowicz

 
  Celem pracy jest wykazanie nieprzygotowania uczelni wyższych do przyję- cia osób z niepełnosprawnością, jak również zbadanie sytuacji osób już studiujących. Za- łożenia teoretyczne opierają się na teoriach niepełnosprawności Freidsona (1965, 1970), Parsonsa (1951), Thomasa (2008) oraz Barnes’a, Colina i Geofa Mercera (2013) oraz koncepcji stygmatyzacji Goffmana (1985). Badania opierają się na analizie danych zastanych, pochodzących z badań GUS (2008, 2014), badań prowadzonych przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich (2011, 2015) oraz badań Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego (2012). Na podstawie analizy danych zastanych można stwierdzić, że dostępność uczelni wyższych dla osób z niepełnosprawnością jest ograniczona, jak również wsparcie oferowane przez uczelnię nie zaspokaja potrzeb. Uczelnie wyższe nie są przygotowane do przyjmowania osób niepełnosprawnych, udział studentów z niepełnosprawnością w edukacji na poziomie studiów wyższych jest nadal niski. Podjęty temat jest istotny dla aktualnej polityki społecznej i edukacyjnej wobec osób niepełnosprawnych w Polsce. Wskazuje na kwestie wymagające poprawy w edukacji wyższej. Istotność pracy stanowi porównanie danych pochodzących z okresu 8 lat, które wskazuje, że zmiany nastąpiły przede wszystkim na poziomie teoretycznym, praktyka pozostaje niezmieniona.

 235

Marek Mudant

 
  Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu – rola ośrodków interwencji kryzysowej w systemie przeciwdziałania przemocy w rodzinie

Streszczenie: WW XXI wieku zjawisko przemocy w rodzinie jest zjawiskiem demokratycznym. Dotyczy wszystkich grup społecznych bez względu na wykształcenie, pochodzenie, wysokość dochodów. Od prawie 20 lat Państwo Polskie kładzie szczególny nacisk na przeciwdziałanie temu zjawisku. W 1998 roku Policja jako pierwszy podmiot zaczęła wcielać w życie procedurę przeciwdziałania przemocy w rodzinie pn. „Niebieskie Karty”. W 2005 roku weszła w życie ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie nakładając szereg obowiązków na organy administracji rządowej i samorządowej. Jednocześnie ustawa ta określiła uprawnienia osób doznających przemocy w rodzinie i określiła formy pomocy świadczonej przez poszczególne podmioty. W 2010 roku znowelizowano ustawę o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, w konsekwencji każdy samorząd gminny został zobowiązany do przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w szczególności w ramach pracy w Zespole Interdyscyplinarnym. Ostatnim obowiązującym aktem jest rozporządzenie Rady Ministrów z 13 września 2011 roku w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta”. Ww. akty prawne nałożyły również na samorządy powiatowe określone zadania w systemie przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Między innymi jednym z zadań jest tworzenie Ośrodków Interwencji Kryzysowej. Ośrodki te szczególnie w powiatach, gdzie większość ogółu stanowią mieszkańcy wsi, pełnią jednocześnie rolę liderów w przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Gminy wiejskie, jak również niewielkie samorządy miejskie nie mają możliwości, w tym również dostatecznych środków finansowych, na realizację wszystkich form pomocy dla osób doznających przemocy, ale również osób stosujących przemoc (specjalistyczne wsparcie, pomoc psychologiczna, oddziaływania korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc itp.).

 251

Leszek Ploch

 
  Stymulowanie pozytywnego nastawienia życiowego starszych osób z niepełnosprawnością poprzez aktywizację twórczą

Streszczenie: W artykule zwrócono uwagę na istotę stymulowania pozytywnego nastawienia starszych osób z niepełnosprawnością poprzez aktywność artystyczną w warunkach sprawowanej opieki instytucjonalnej na przykładzie charakterystyki 90 badanych przypadków (45 aktywnych twórczo oraz 45 nieaktywnych twórczo). Analiza obejmuje psychospołeczne aspekty włączania do aktywności twórczej osób starszych z niepełnosprawnością, jak również właściwości ich funkcjonowania w warunkach instytucjonalnej pomocy (m.in. typy aktywizacji twórczej, grupy możliwości zadań poznawczych, uwarunkowania średniej profilu sposobów radzenia sobie grupy starszych osób z niepełnosprawnością aktywnych twórczo i grupy biernej w różnych sytuacjach życiowych). W rezultacie przeprowadzonych analiz otrzymano charakterystykę wybranego zestawu cech osobowości ułatwiających ujawnianie się ożywienia życiowego oraz pozytywnego nastawienia badanych. Wymiarem osobowości, który zgodnie z oczekiwaniami sformułowanymi w pytaniach okazał się pozostawać w związku z twórczością przejawianą przez osoby badane oraz dającym się odnotować uznaniem otoczenia, jest sumienność.

 281

Anna Skomiał

 
  Poziom wyobraźni twórczej u nieprzystosowanej społecznie młodzieży męskiej w wieku 13-16 lat

Streszczenie: W aspektach pedagogiki resocjalizacyjnej brak jest badań empirycznych dotyczących pomiaru poziomu wyobraźni twórczej u osób nieprzystosowanych. W celu sprawdzenia założeń teoretycznych, które sygnalizują, że potencjał wyobraźni twórczej u młodzieży nieprzystosowanej jest niższy niż ich rówieśników, którzy są przystosowani społecznie, postanowiono określić istotność różnic w poziomie wyobraźni twórczej pomiędzy młodzieżą męską w wieku 13-16 lat nieprzystosowaną społecznie a niemanifestującą takich symptomów. Przeprowadzone badania bazują na teorii twórczości J.P. Guilforda, opartej na myśleniu dywergencyjnym. W badaniach posłużono się metodą sondażu diagnostycznego, techniką psychometryczną, jako narzędzie wykorzystano Test Wyobraźni Twórczej (TWT) i Test Kółek (TK). W analizie statystycznej zastosowano test t-Studenta. Zebrany materiał statystyczny pozwolił stwierdzić, że nieprzystosowana spo- łecznie młodzież męska w wieku 13-16 lat wykazała się mniejszym poziomem wyobraźni twórczej niż ich rówieśnicy nieposiadający takich symptomów. Wyniki niniejszych badań wskazują na konieczność podjęcia działań wychowawczych w celu pobudzania dyspozycji twórczych (myślenia dywergencyjnego, kreowania funkcji kompensacyjnej, dojrzałości emocjonalnej) wśród młodzieży nieprzystosowanej społecznie.

 309

IV. Scenariusze zajęć integracyjnych

Beata Bocian-Waszkiewicz

 
  Scenariusz warsztatu arteterapeutycznego „Stawanie się − autoportret symboliczny” dotyczący kształtowania osobowości

Streszczenie: Autorka przedstawia scenariusz zajęć wychowawczych mających na celu propagowanie działań z obszaru inkluzji społecznej.i.

331

Katarzyna Malewicz

 
  Scenariusz warsztatu arteterapeutycznego „Kreacja emocji – mapa przeżyć wewnętrznych”

Streszczenie: Artykuł przedstawia scenariusz warsztatu arteterapeutycznego, opartego na autorskiej koncepcji warsztatu twórczego prof. Eugeniusza Józefowskiego. Celem warsztatu jest pogłębienie samoświadomości i podniesienie poziomu samoakceptacji uczestników.

343

V. Recenzje i sprawozdania

Elżbieta Gaweł-Luty

 
  Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Moniki Korzeniowskiej-Pakuły pt.: „Środowiskowe wartości w planach życiowych uczniów klas wiejskich szkół ponadgimnazjalnych na Lubelszczyźnie”

Streszczenie: Przedstawiona praca podejmuje ważki pedagogicznie, psychologicznie i społecznie temat. Miejsce wartości, a zwłaszcza wartości środowiskowych, to istotny problem współczesnego społeczeństwa. Mając na uwadze fakt, iż zauważa się rozdźwięk pomiędzy kierunkiem rozwoju świata a dotychczas preferowanymi wartościami, istnieje pilna potrzeba wskazania na często zapomniane drogi dla kreowania rozwoju człowieka i otaczającej go cywilizacji – poprzez ich przypomnienie, wyartykułowanie, może także przetransponowanie, co daje możliwość wychowania młodych do wartości.

351

Ewa Nasiłowska

 
  III Międzynarodowy Kongres Inkluzji Społecznej

Streszczenie: W dniach 7-8 kwietnia 2016 roku Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach już po raz trzeci gościł w swoich progach uczestników Międzynarodowego Kongresu Inkluzji Społecznej. Blisko 100 naukowców, ekspertów i praktyków z Polski i z zagranicy zajmujących się różnymi aspektami problematyki inkluzji społecznej – w tym edukacji, pracy i rozwoju zawodowego, życia kulturalnego i społecznego – obradowało w tym roku pod hasłem „Inkluzja społeczna w Europie Środkowo-Wschodniej”.

357